Question

Deoxygenation of Hb takes place in

• A. Tissues
• B. Alveoli
• C. RBC
• D. Plasma

Answer 1

Answer:

A. Tissues

കലകളിൽ (Tissues) വെച്ചാണ് Hb-യുടെ ഡീഓക്സിജനേഷൻ നടക്കുന്നത്.

ഇതിൻ്റെ കാരണം താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

• ഓക്സിജൻ ആവശ്യകത: നമ്മുടെ ശരീരത്തിലെ കലകൾക്ക് (പേശികൾ, അവയവങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ) നിരന്തരം ഊർജ്ജം ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാൻ ഓക്സിജൻ ആവശ്യമാണ്. ഈ ഓക്സിജൻ ഹീമോഗ്ലോബിനുമായി (Hb) ബന്ധിച്ച് രക്തത്തിലൂടെയാണ് കലകളിലേക്ക് എത്തുന്നത്.

• ഓക്സിജന്റെ ഭാഗിക മർദ്ദം (Partial Pressure of Oxygen - pO2): ശ്വാസകോശത്തിൽ ഓക്സിജൻ്റെ ഭാഗിക മർദ്ദം വളരെ കൂടുതലാണ്. അതുകൊണ്ട് അവിടെ Hb ഓക്സിജനുമായി എളുപ്പത്തിൽ ചേരുന്നു (ഓക്സിഹീമോഗ്ലോബിൻ - HbO2 രൂപപ്പെടുന്നു). എന്നാൽ, കലകളിൽ, കോശങ്ങൾ ഓക്സിജൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതുകൊണ്ട് ഓക്സിജന്റെ ഭാഗിക മർദ്ദം കുറവായിരിക്കും. ഈ മർദ്ദവ്യത്യാസം കാരണം, HbO2-ൽ നിന്ന് ഓക്സിജൻ വേർപെട്ട് കലകളിലേക്ക് വ്യാപിക്കുന്നു.

• കാർബൺ ഡൈഓക്സൈഡിന്റെയും pH-ന്റെയും സ്വാധീനം (Bohr Effect): കലകളിൽ മെറ്റബോളിസം നടക്കുമ്പോൾ കാർബൺ ഡൈഓക്സൈഡ് (CO2) ഒരു ഉപോൽപ്പന്നമായി ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ CO2 ജലവുമായി ചേർന്ന് കാർബോണിക് ആസിഡും (H2CO3), അത് ഹൈഡ്രജൻ അയോണുകളും (H+) ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഇത് കലകളിലെ pH കുറയ്ക്കുകയും (കൂടുതൽ അസിഡിക് ആക്കുകയും) ചെയ്യും. ഈ ഉയർന്ന CO2 സാന്ദ്രതയും കുറഞ്ഞ pH-ഉം ഹീമോഗ്ലോബിന്റെ ഓക്സിജനുമായുള്ള ബന്ധം ദുർബലപ്പെടുത്തുകയും ഓക്സിജനെ വേഗത്തിൽ കലകളിലേക്ക് വിട്ടുകൊടുക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഇങ്ങനെ, കലകളുടെ പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങൾ (കുറഞ്ഞ pO2, ഉയർന്ന pCO2, കുറഞ്ഞ pH) ഹീമോഗ്ലോബിനിൽ നിന്ന് ഓക്സിജനെ വേർപെടുത്താൻ സഹായിക്കുന്നു. ഇതാണ് ഡീഓക്സിജനേഷൻ.